Home
Image

اسلام آباد ۾ 80 هزار کان وڌيڪ وڻن جي ڪٽائي جو معاملو:

اسلام آباد ۾ پولن الرجي جي مسئلي کي گهٽائڻ لاءِ هن وقت Paper Mulberry، يعني جهنگلي توت، جي وڻن جي ڪٽائي جي هڪ وڏي ۽ تڪراري مهم جاري آهي. هي معاملو عدالتي ۽ عوامي سطح تي به بحث جو سبب بڻيل آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اسلام آباد هاءِ ڪورٽ 3 فيبروري 2026 تي وڻن جي ڪٽائي تي 13 فيبروري تائين عارضي روڪ جو حڪم جاري ڪيو هو.

ماحولياتي ماهرن ۽ شهري حلقن جو اعتراض آهي ته ڪٽائي دوران Paper Mulberry سان گڏ ڪجهه پراڻا ۽ مقامي وڻ به متاثر ٿيا آهن، جڏهن ته CDA ان الزام کي رد ڪندي چوي ٿي ته ڪٽائي صرف الرجي پيدا ڪندڙ وڻن تائين محدود آهي ۽ هي سموري ڪارروائي وزيراعظم آفيس جي منظوري سان ڪئي پئي وڃي.

فيبروري 2026 تائين مليل تازه ترين ڄاڻ موجب، هينئر تائين 29,115 Paper Mulberry جا وڻ ڪٽيا ويا آهن، جڏهن ته حڪومت مجموعي طور اسلام آباد مان لڳ ڀڳ 80,000 اهڙا وڻ ختم ڪرڻ لاءِ سڃاڻپ ڪري چڪي آهي.

هن مهم تحت سڀ کان وڌيڪ ڪٽائي F-9 پارڪ ۾ ڪئي وئي آهي، جتي لڳ ڀڳ 12,800 وڻ هٽايا ويا، جڏهن ته شڪرپڙيان ۾ لڳ ڀڳ 8,700 وڻ ڪٽيا ويا آهن. ان کان سواءِ G-10، G-11، F-10، F-11 ۽ سرينگر هاءِ وي جي آس پاس مان به هزارين وڻ هٽايا ويا آهن.

CDA جو موقف آهي ته Paper Mulberry اسلام آباد ۾ پولن الرجي جو هڪ اهم سبب آهي، جنهن ڪري هر سال هزارين شهري ساهه جي بيمارين سبب اسپتالن جو رخ ڪن ٿا. انهيءَ ڪري هي قدم ضروري سمجهيو ويو آهي.

ماحولياتي نقصان جي تلافي لاءِ حڪومت “هڪ جي بدلي ٽي” پاليسي اختيار ڪئي آهي، جنهن تحت هر ڪٽيل Paper Mulberry وڻ جي بدلي ٽي مقامي ۽ ماحول دوست وڻ پوکيا وڃن ٿا.

هينئر تائين 40,000 کان وڌيڪ نوان ٻوٽا پوکيا ويا آهن، جن ۾ املتاس، ڪچنار، ديسي توت ۽ چيڙ شامل آهن، ۽ اپريل 2026 تائين انهن جو انگ 90,000 تائين پهچائڻ جو هدف مقرر ڪيو ويو آهي.

ڪنهن وڻ جو ماحول دوست هجڻ رڳو ان جي سائي ظاهر تائين محدود نه هوندو، پر اهو ان ڳالهه تي به دارومدار رکي ٿو ته اهو مقامي ماحول، انساني صحت ۽ Biodiversity، يعني حياتياتي تنوع، سان ڪيترو هم آهنگ آهي.

حڪومت طرفان Paper Mulberry جي متبادل طور جيڪي وڻ پوکيا پيا وڃن، يعني املتاس، ڪچنار، ديسي توت ۽ چيڙ، اهي مجموعي طور Paper Mulberry جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ماحول دوست سمجهيا وڃن ٿا، جيتوڻيڪ هر وڻ جون پنهنجون خاصيتون ۽ حدون آهن.

املتاس ۽ ڪچنار اسلام آباد جا مقامي Indigenous وڻ آهن. انهن جو پولن نسبتاً ڳرو هوندو آهي ۽ هوا ۾ گهڻو وقت معلق نه رهندو آهي، تنهنڪري الرجي پيدا ڪرڻ جو خطرو گهٽ هوندو آهي.

مقامي پکي ۽ ماکيءَ جون مکيون به انهن وڻن مان فائدو وٺن ٿيون، ۽ انهن تي آکيرا ۽ ڇتا ٺاهين ٿيون. ان سان گڏ اهي وڻ شهر جي خوبصورتي ۾ به اضافو ڪن ٿا.

ديسي توت بابت عام طور ماڻهن ۾ اهو مونجهارو آهي ته جيڪڏهن Paper Mulberry، يعني جهنگلي توت، نقصانڪار آهي ته پوءِ ديسي توت ڇو پوکيو پيو وڃي؟

اصل ڳالهه اها آهي ته Paper Mulberry هڪ درآمد ٿيل قسم آهي، جنهن جو پولن تمام بارڪ ۽ سخت الرجي پيدا ڪندڙ ٿي سگهي ٿو، جڏهن ته ديسي توت جو پولن ايترو نقصانڪار ناهي. ان کان علاوه ديسي توت ميوو به ڏئي ٿو، جيڪو پکين لاءِ خوراڪ جو اهم ذريعو آهي.

چيڙ، جنهن کي Pine يا Pinus Roxburghii چيو وڃي ٿو، اسلام آباد ۽ مارگلا جي جبلن جو قدرتي وڻ آهي. هميشه سائو رهڻ سبب اهو ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جذب ڪرڻ جي سٺي صلاحيت رکي ٿو، پر خشڪ موسم ۾ ان جون سڪيون پنن جهڙيون سوئيون باهه جو خطرو وڌائي سگهن ٿيون. ان ڪري ماهر صلاح ڏين ٿا ته ان کي مناسب اوچائي ۽ مخصوص علائقن ۾ پوکيو وڃي.

Paper Mulberry جي ڀيٽ ۾ انهن وڻن جو وڌيڪ ماحول دوست هجڻ ان ڪري اهم آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهي مقامي Ecosystem سان وڌيڪ هم آهنگ آهن، الرجي جو خطرو گهٽ ڪن ٿا ۽ Biodiversity کي سهارو ڏين ٿا.

هتي Diversity، يعني تنوع، جو نقطو تمام اهم آهي.

ماحولياتي ماهرن موجب، رڳو هڪ ئي قسم جا وڻ پوکڻ سان Monoculture پيدا ٿئي ٿو، يعني اهڙو نظام جنهن ۾ هڪ ئي قسم جا وڻ وڌيڪ هجن، ۽ جيڪو بيمارين ۽ ماحولياتي دٻاءَ جي سامهون وڌيڪ ڪمزور هوندو آهي.

انهيءَ ڪري حڪومت جي “هڪ جي بدلي ٽي” پاليسي کي اصولي طور مثبت سمجهيو وڃي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ مختلف قسمن جا وڻ شامل آهن. ان سان Ecosystem ۾ لچڪ پيدا ٿئي ٿي ۽ ڪنهن هڪ بيماري سبب سڄي وڻڪاري متاثر ٿيڻ جو خطرو گهٽجي ٿو.

مختصر طور، اهي نوان وڻ Paper Mulberry جي ڀيٽ ۾ اسلام آباد جي Ecosystem، انساني صحت ۽ Biodiversity لاءِ وڌيڪ بهتر ۽ محفوظ چونڊ آهن.

پر هن وقت بنيادي سوال اهو آهي ته 80 هزار وڻن جي ڪٽائي جي نتيجي ۾ شهري Heat Regulation، مقامي نمي، هوا جي وهڪري ۽ مجموعي Ecosystem جي جوڙجڪ ۾ ڪهڙيون تبديليون اينديون؟

۽ نوان ٻوٽا هن خال کي ڪيتري عرصي ۾ پورو ڪري سگهندا؟ گڏوگڏ شهر جي سائي پوشاڪ ۾ پيدا ٿيل Green Gap کي ڪيئن پورو ڪيو ويندو؟

زميني حقيقت اها آهي ته نون وڻن جي واڌ ويجهه هڪ تدريجي عمل آهي، ۽ گرمي پد تي انهن جا اثر به وقت سان ظاهر ٿيندا آهن.

اسلام آباد جي آبهوا ۾ املتاس ۽ ڪچنار وچولي رفتار سان وڌندڙ وڻ آهن، جيڪي عام طور 5 کان 8 سالن ۾ مؤثر ڇانو ڏيڻ شروع ڪن ٿا، جڏهن ته ڪچنار 3 کان 4 سالن ۾ گل ڏيڻ شروع ڪري سگهي ٿو.

ديسي توت نسبتاً تيزيءَ سان وڌي ٿو ۽ 4 کان 6 سالن ۾ وڏو وڻ بڻجي سگهي ٿو.

ان جي ڀيٽ ۾ چيڙ يا Pine (Pinus Roxburghii) آهستي وڌي ٿو ۽ مڪمل طور بالغ ٿيڻ ۽ گهاٽي ڇانو ڏيڻ لاءِ 10 کان 15 سال وٺي سگهي ٿو.

مختصر مدي ۾ Paper Mulberry جا هزارين وڻ اوچتو ڪٽجڻ سبب ڪجهه منفي اثر سامهون اچي سگهن ٿا.

ڪجهه مخصوص علائقن ۾ زمين سڌي سج جي روشنيءَ ۾ اچي سگهي ٿي، جنهن سان مقامي گرمي پد ۾ هڪ کان ٻه ڊگري سينٽي گريڊ تائين واڌ ٿي سگهي ٿي، ۽ هوا ۾ نمي به گهٽجي سگهي ٿي.

ان جو هڪ سبب اهو آهي ته Paper Mulberry جا ويڪرا پن Transpiration ذريعي ماحول ۾ نمي برقرار رکڻ ۾ مدد ڪندا هئا.

پر ڊگهي مدي ۾ هي تبديلي شهر لاءِ وڌيڪ پائيدار ثابت ٿي سگهي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ Paper Mulberry زمين هيٺ پاڻي وڏي مقدار ۾ استعمال ڪري ٿو، جڏهن ته ڪيترائي مقامي وڻ نسبتاً گهٽ پاڻي استعمال ڪن ٿا.

ان سان Water Table کي بهتر برقرار رکڻ ۾ مدد ملي سگهي ٿي، ۽ وقت سان شهر جي گرمي پد کي ڪنٽرول ڪرڻ ۾ به فائدو ٿي سگهي ٿو.

ان کان علاوه املتاس ۽ ڪچنار جي ڇانو ڪجهه شهري علائقن ۾ وڌيڪ مؤثر سمجهي وڃي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ انهن جي هيٺان هوا جي قدرتي اچ وڃ بهتر رهي ٿي.

ان پس منظر ۾ حڪومت جي 1:3، يعني “هڪ جي بدلي ٽي” پاليسي اهميت رکي ٿي.

جڏهن اهي نوان ٻوٽا بالغ ٿيندا ته مجموعي طور وڌيڪ سائي پوشاڪ پيدا ڪري سگهندا، آڪسيجن جي پيداوار ۾ مدد ڪندا ۽ شهر ۾ Sustainable Cooling جي عمل کي وڌيڪ مضبوط ڪندا.

منهنجي خيال ۾ ايندڙ 3 کان 4 سالن تائين اسلام آباد جي ڪجهه مخصوص علائقن ۾ گرمي جي شدت وڌيڪ محسوس ٿي سگهي ٿي، پر 2030 تائين جڏهن اهي 90,000 ٻوٽا وڏي حد تائين جوان ٿي ويندا، ته اسلام آباد جو ماحول وڌيڪ متوازن ۽ سرسبز ٿي سگهي ٿو ۽ Paper Mulberry سان لاڳاپيل پولن الرجي جو خطرو به گهڻو گهٽجي سگهي ٿو.

ڇاڪاڻ⁠تہ Paper Mulberry ختم ٿيڻ کان پوءِ پيدا ٿيل Green Gap کي پورو ٿيڻ ۾ ڪجهه سال لڳندا، تنهنڪري هن عرصي دوران شهرين جي انفرادي سطح تي Urban Plantation تمام اهم ٿي وڃي ٿي.

اسلام آباد ۽ اهڙن ٻين شهرن ۾ رهندڙ ماڻهو پنهنجن گهرن، لانن ۽ گهٽين ۾ گهٽ الرجي پيدا ڪندڙ ۽ ماحول دوست وڻ پوکي هن خال کي گهٽ ڪرڻ ۾ عملي ڪردار ادا ڪري سگهن ٿا.

ننڍن گهرن ۽ لانن لاءِ ڪچنار ۽ املتاس مناسب چونڊون آهن، جڏهن ته نيم کي قدرتي Air Purifier طور به سڃاتو وڃي ٿو.

گهٽين ۽ روڊن جي ڪنارن لاءِ سُک چين، ارجن ۽ ڄامڻ بهتر چونڊون آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ اهي گهاٽي ڇانو ڏين ٿا ۽ Urban Temperature گهٽ ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا.

وڻ پوکڻ لاءِ فيبروري، مارچ ۽ Monsoon جا مهينا وڌيڪ مناسب سمجهيا وڃن ٿا.

پر نون ٻوٽن کي شروعاتي ٻن سالن دوران باقاعده پاڻي، مناسب فاصلو ۽ سنڀال جي ضرورت هوندي آهي، جيئن اهي مضبوط پاڙون ٺاهي ڊگهي مدي تائين شهر جي Urban Ecosystem کي سهارو ڏئي سگهن.
0
Views
63
17

مزید زمینی حقائق

Image

Image

Image

Image

Image