Home
Image

پنجاب ۾ ٽريفڪ چالانن جي وڌندڙ شرح: ڇا مقصد عوام جي اصلاح آهي يا هي نئون آمدني ماڊل بڻجي ويو آهي؟

پنجاب حڪومت 2025ع دوران صرف ٽريفڪ چالانن مان لڳ ڀڳ 6 ارب رپيا گڏ ڪيا. ٻئي طرف، ساڳئي عرصي دوران پنجاب ۾ ٽريفڪ حادثن جي نتيجي ۾ لڳ ڀڳ 5 هزار ماڻهو فوت ٿيا ۽ تقريباً 5 لک 70 هزار ماڻهو زخمي ٿيا، جن مان لڳ ڀڳ 2 لک 48 هزار سخت زخمي شامل هئا.

اهي انگ اکر هڪ اهم سوال پيدا ڪن ٿا، خاص طور تي اهڙي وقت ۾ جڏهن نسبتاً ننڍين ٽريفڪ غلطين تي به تمام وڏا ڏنڊ لڳايا پيا وڃن.

صرف لاهور ۾ سيٽ بيلٽ نه ٻڌڻ تي 10 هزار رپيا جرمانو ۽ غلط موڙ وٺڻ تي لڳ ڀڳ 8 هزار رپيا جرمانو ٿي سگهي ٿو.

پر انهن سخت ڏنڊن سان گڏ هڪ ٻيو اهم سوال به پيدا ٿئي ٿو ته حڪومت پنهنجي بنيادي ذميواري ڪيتري حد تائين پوري ڪري رهي آهي؟

جيڪڏهن ڪيترن ئي روڊن ۽ چوراهن تي واضح ٽريفڪ نشان، لين مارڪنگ، اسپيڊ لِمٽ بورڊ ۽ خبرداري جا نشان موجود ئي نه هجن، ته ڊرائيور کي ڪيئن خبر پوندي ته ايندڙ چوراهي تي سڌو وڃڻو آهي، موڙ وٺڻو آهي يا رفتار گهٽائڻي آهي؟

جيڪڏهن هر چوراهي ۽ ڪراسنگ تي وڏي سنجيدگي سان ڪيمرا لڳائي سگهجن ٿا، ته انهن سان گڏ واضح ٽريفڪ نشان ڇو نٿا لڳايا وڃن؟

اصولي طور رياست جي ذميواري آهي ته پهرين محفوظ ۽ واضح انفراسٽرڪچر فراهم ڪري، روڊن کي معياري بڻائي، مڪمل سائن بورڊ لڳائي ۽ شهرين کي صحيح رهنمائي فراهم ڪري.

ان کان پوءِ سخت قانوني عملدرآمد ۽ جرمانا وڌيڪ اثرائتا ٿين ٿا ۽ ماڻهو به انهن کي وڌيڪ آساني سان قبول ڪن ٿا.

منهنجي پڙهندڙن لاءِ هڪ ٻي اهم ڳالهه غور طلب آهي.

مالي سال جولاءِ 2025 کان جون 2026 لاءِ پنجاب حڪومت بجيٽ دستاويزن ۾ ڊرائيونگ لائسنس فيس ۽ ٽريفڪ چالانن مان مجموعي طور لڳ ڀڳ 30.5 ارب رپيا گڏ ڪرڻ جو هدف رکيو آهي.

هن رقم مان صرف ٽريفڪ چالانن ذريعي لڳ ڀڳ 11.2 ارب رپيا حاصل ڪرڻ جو اندازو لڳايو ويو آهي.

جيڪڏهن بجيٽ ۾ اڳواٽ اهو درج ڪيو وڃي ته ٽريفڪ چالانن مان 11.2 ارب رپيا حاصل ڪيا ويندا، ته قدرتي طور سوال پيدا ٿئي ٿو ته چونڊيل حڪومت جي اصل ترجيح ڇا آهي؟

اصولي طور ٽريفڪ جرمانا روڪٿام جو اوزار هجڻ گهرجن، يعني ماڻهن کي قانون ٽوڙڻ کان روڪڻ جو ذريعو، مستقل آمدني جو ماڊل نه.

جڏهن جرمانن کي باقاعده مالي هدف بڻايو وڃي ٿو، ته عوام ۾ اهو تاثر پيدا ٿي سگهي ٿو ته حڪومت کي ماڻهن جي جان ۽ روڊ سيفٽي کان وڌيڪ سندن کيسي مان پئسا ڪڍڻ ۾ دلچسپي آهي.

معاملو ان وقت وڌيڪ ڳڻتي جوڳو ٿي وڃي ٿو جڏهن حڪومتون ٽريفڪ چالانن مان حاصل ٿيندڙ رقم کي باقاعده سالياني آمدني جو حصو بڻائي غير ٽيڪس آمدني ۾ شامل ڪرڻ شروع ڪن.

جيڪڏهن پوليس يا لاڳاپيل انفورسمنٽ ادارن کي مخصوص مالي هدف ڏنو وڃي ته انهن کي جرمانن مان ايتري رقم گڏ ڪرڻي آهي، ته سندن ترجيحات تبديل ٿي سگهن ٿيون.

اهڙي صورت ۾ سندن ڌيان ٽريفڪ جي وهڪري کي بهتر ڪرڻ، خطرناڪ ڊرائيونگ کي وقت سر روڪڻ ۽ حادثن جي روڪٿام بدران وڌيڪ کان وڌيڪ چالان ڪرڻ ڏانهن وڃي سگهي ٿو.

اهڙي حالت ۾ ضروري ناهي ته روڊ سيفٽي بهتر ٿئي، بلڪه حادثن جو تعداد وڌندو به رهي سگهي ٿو.

منهنجي هن موقف کي سمجهڻ لاءِ سڀ کان مضبوط حوالو ريسڪيو 1122 جا ساليانا انگ اکر آهن.

انهن موجب:

سال 2023

420,387 حادثا ۽ 3,967 فوتگيون رپورٽ ٿيون.

سال 2024

اهو انگ وڌي 467,561 حادثن ۽ 4,139 فوتگين تائين پهتو.

سال 2025

وڌيڪ اضافو ٿيو ۽ 482,870 حادثا ۽ 4,791 فوتگيون رڪارڊ ڪيون ويون.

اهي انگ اکر صوبائي ايمرجنسي سروس ۽ ريسڪيو رڪارڊ تي ٻڌل آهن ۽ صرف رپورٽ ٿيل حادثا شامل آهن.

جيڪي حادثا رپورٽ ئي نه ٿيا، اهي هن ڊيٽا ۾ شامل ناهن. تنهن ڪري اصل صورتحال شايد ان کان به وڌيڪ سنگين هجي.

جيڪڏهن انهن سالياني انگن کي روزاني اوسط ۾ تبديل ڪيو وڃي، ته پنجاب ۾ روڊ سيفٽي جو بحران وڌيڪ واضح ٿي وڃي ٿو.

2023

420,387 حادثن جو مطلب لڳ ڀڳ 1,151 حادثا روزانو.

3,967 فوتگين جو مطلب لڳ ڀڳ 11 ماڻهو روزانو فوت.

2024

467,561 حادثن جو مطلب لڳ ڀڳ 1,281 حادثا روزانو.

4,139 فوتگين جو مطلب لڳ ڀڳ 11 کان 12 فوتگيون روزانو.

2025

482,870 حادثن جو مطلب لڳ ڀڳ 1,323 حادثا روزانو.

4,791 فوتگين جو مطلب لڳ ڀڳ 13 فوتگيون روزانو.

سادين لفظن ۾، پنجاب ۾ هن وقت روزانو اوسطاً 1,200 کان 1,300 ٽريفڪ حادثا ٿي رهيا آهن ۽ لڳ ڀڳ 11 کان 13 ماڻهو هر روز پنهنجي جان وڃائي رهيا آهن.

اهي انگ ظاهر ڪن ٿا ته سخت جرمانن ۽ وڌيڪ انفورسمنٽ باوجود ٽريفڪ سيفٽي جو بحران ختم نه ٿيو آهي، بلڪه رپورٽ ٿيل حادثن ۽ فوتگين ۾ سال بسال اضافو ٿيو آهي.

هاڻي سوال اهو آهي ته موجوده پنجاب حڪومت جي قدمن ۽ غيرمعمولي سخت جرمانن باوجود روڊن تي اها واضح بهتري ڇو نه آئي، جنهن جي اميد ڪئي پئي وئي؟

مئي 2025ع ۾ پنجاب جي وزيراعليٰ مريم نواز شريف هڪ اعليٰ سطحي اجلاس جي صدارت ڪندي ٽريفڪ قانونن جي ڀڃڪڙي تي جرمانن ۾ ڏهه ڀيرا تائين واڌ جي منظوري ڏني ۽ لاڳاپيل عملدارن کي فوري عملدرآمد جي هدايت ڪئي.

بعد ۾ عوام کي ٻڌايو ويو ته هن قدم جو مقصد روڊ سيفٽي بهتر ڪرڻ، ٽريفڪ نظم و ضبط مضبوط ڪرڻ ۽ قانونن تي اثرائتو عملدرآمد يقيني بڻائڻ آهي.

منهنجي خيال ۾ جيڪڏهن حڪومت واقعي شهرين جي روڊ سيفٽي بابت سنجيده آهي، ته ان کي متوازن حڪمت عملي اختيار ڪرڻي پوندي.

صرف جرمانا وڌائڻ مسئلي جو مڪمل حل نه ٿو ٿي سگهي.

پهريان ٽريفڪ انجنيئرنگ کي ترجيح ڏيڻ گهرجي. روڊن جي حالت، لين مارڪنگ، واضح ٽريفڪ سائن ۽ چوراهن جي ڊيزائن کي بهتر ڪرڻ ضروري آهي.

ان سان گڏ مرحليوار جرمانن جو نظام به متعارف ڪرائي سگهجي ٿو.

پهريون ڀيرو قانون جي ڀڃڪڙي تي خبرداري يا معمولي جرمانو هجي، ۽ جيڪڏهن ڪو ماڻهو بار بار خلاف ورزي ڪري ته پوءِ وڌيڪ سخت جرمانو لاڳو ڪيو وڃي.

اهو به يقيني بڻايو وڃي ته ٽريفڪ چالانن مان حاصل ٿيندڙ رقم جي استعمال ۾ مڪمل شفافيت هجي.

عوام کي واضح طور ٻڌايو وڃي ته اها رقم صرف روڊن جي بهتري، جديد ٽريفڪ انجنيئرنگ، واضح سائن بورڊ، مضبوط ايمرجنسي نظام ۽ ايمبولينس سروس تي خرچ ڪئي پئي وڃي.

جڏهن شهري پنهنجي اکين سان ڏسندا ته انهن کان وصول ڪيل رقم سڌي ريت سندن حفاظت ۽ سهولت تي خرچ ٿي رهي آهي، ته رياست تي سندن اعتماد به وڌندو.

ٻي صورت ۾ جرمانا اصلاح جي اوزار بدران صرف پئسا گڏ ڪرڻ جو ذريعو محسوس ٿيندا رهندا.

پر هتي هڪ ٻيو اهم سوال به پيدا ٿئي ٿو:

ڇا هن وقت شهرين وٽ ڪو مؤثر قانوني حل يا عوامي فورم موجود آهي، جتي هو هن پاليسي کي چئلينج ڪري سگهن؟

يا اهي جرمانا هاڻي حڪومت جي مستقل پاليسي جو حصو بڻجي چڪا آهن؟

منهنجي نظر ۾ اصل سوال اهو آهي ته هڪ عام شهري آخر وڃي ڪيڏانهن؟

جيڪڏهن کيس محسوس ٿئي ته جرمانن جو هي نظام غيرمنصفاڻو آهي، ته ڇا وٽس ڪو مؤثر قانوني فورم آهي جتي هو پنهنجو موقف پيش ڪري سگهي؟

ڇا ڪو اهڙو عوامي پليٽفارم موجود آهي، جتي هن پاليسي تي کليل بحث، نظرثاني ۽ اعتراض ٿي سگهي؟

يا عام شهري کي آخرڪار صرف جرمانو ادا ڪري خاموشي سان هن نظام کي قبول ڪرڻو پوندو؟
1
Views
49
4

مزید زمینی حقائق

Image

Image

Image

Image

Image