مسقط ۾ ”اپني ڇت، اپنا گهر“ پروگرام جي عالمي مڃتا کان حسن ابدال جي هڪ گهر تائين
زميني حقيقتون 🌴 سيد شايان جو ڪالم
پنجاب جي وڏي وزير مريم نواز شريف جو ”اپني ڇت، اپنا گهر“ پروگرام هنن ڏينهن ۾ گهڻو ڌيان ڇڪائي رهيو آهي. گهٽ آمدني وارن خاندانن کي پنهنجو گهر اڏڻ لاءِ بنا وياج قرض ڏيڻ بيشڪ ساراهه جوڳو قدم آهي. پاڪستان جهڙي ملڪ ۾، جتي لکين خاندان پنهنجي ڇت جو خواب ڏسندي سڄي عمر گذاري ڇڏين ٿا، ڪنهن خاندان کي پنهنجو گهر اڏڻ جو موقعو ملڻ ڪا معمولي ڳالهه ناهي.
هن پروگرام کي عالمي سطح تي به مڃتا ملي آهي. گذريل مهيني ۵ آڪٽوبر تي مريم نواز شريف مسقط ۾ انساني وسندين بابت گڏيل قومن جي اداري، يو اين هيبيٽيٽ، جو ۲۰۲۶ع وارو ”اسڪرول آف آنر“ ايوارڊ وصول ڪيو. اهو اعزاز ”اپني ڇت، اپنا گهر“ پروگرام لاءِ ڏنو ويو هو. پاڪستان جي ڪنهن صوبي جي رهائشي رٿا کي عالمي سطح تي اهڙي مڃتا ملڻ خوشيءَ جي ڳالهه آهي.
مسقط جي ايوارڊ کان اڳتي هلون ته ڪجهه ڏينهن اڳ حسن ابدال ۾ هڪ دلچسپ واقعو پيش آيو. ان واقعي جي وڊيو هنن ڏينهن ۾ سوشل ميڊيا تي وڏي پيماني تي ونڊجي رهي آهي ۽ ماڻهو ان بابت پنهنجي پنهنجي راءِ ڏئي رهيا آهن.
۳ نومبر تي مريم نواز شريف پنهنجي ايڪس اڪائونٽ تي هڪ وڊيو ونڊي، جنهن ۾ هوءَ حسن ابدال جي هڪ خاندان سان سندن گهر ۾ ويهي ماني کائي رهي هئي. اهو گهر رٽائرڊ حوالدار اعتبار شاهه ”اپني ڇت، اپنا گهر“ پروگرام تحت پندرهن لک رپين جو قرض وٺي پنهنجي پلاٽ تي اڏايو هو.
وڏي وزير گهر ڀاتين کي نئين گهر جون واڌايون ڏنيون، ڪجهه وقت ساڻن گذاريو ۽ گهر ۾ پڪل ماني به کاڌي.
ايسوسيئيٽيڊ پريس آف پاڪستان جي ۴ نومبر ۲۰۲۶ع واري رپورٽ موجب، مريم نواز شريف ميزبان خاندان سان گڏ منجهند جي ماني کائڻ جي خواهش ظاهر ڪئي. گهر ڀاتين کيس تازو رڌل ڀينڊي ۽ دال پيش ڪئي. وڏي وزير ساڻن گڏ ويهي ڏاڍي شوق سان ماني کاڌي. پوءِ هن پنهنجي ايڪس اڪائونٽ تي گهر ڀاتين لاءِ دعا ڪئي. سندس لفظن جو سنڌي ترجمو هي آهي.
”الله کين سدائين خوش ۽ آباد رکي. ايتري سوادي ڀينڊي ۽ دال مون شايد ئي ڪڏهن کاڌي هجي.“
قديم يوناني ليکڪ زينوفون پنهنجي ڪتاب ”هئيرو“ ۾ سسليءَ جي شهر سيراڪيوز جي حڪمران هئيرو ۽ شاعر ۽ ڏاهي سيمونائيڊيز جي وچ ۾ هڪ فلسفياڻي ڳالهه ٻولهه پيش ڪئي آهي. ان ۾ دسترخوان تي کاڌن جي گهڻائيءَ، انهن جي سواد ۽ انسان جي خواهشن بابت هڪ دلچسپ بحث آهي، جيڪو مان اڄ پنهنجن باقاعده پڙهندڙن سان ونڊڻ چاهيان ٿو.
سندن ڳالهه ٻولهه جو مفهوم ڪجهه هن ريت آهي.
سيمونائيڊيز هئيرو کي چوي ٿو ته اوهان حڪمرانن کي کائڻ پيئڻ جون وڌيڪ ۽ بهتر سهولتون ميسر آهن. عام ماڻهن جي ڀيٽ ۾ اوهان جي دسترخوان تي اوچا ۽ مهانگا طعام هوندا آهن. پوءِ ته اوهان کي کائڻ ۾ به وڌيڪ مزو ايندو هوندو؟
هئيرو هن سان سهمت نٿو ٿئي. هو چوي ٿو ته عام ماڻهو جڏهن ڪنهن حڪمران جو دسترخوان ڏسن ٿا ته سمجهن ٿا ته هنن کاڌن ۾ ضرور وڌيڪ سواد هوندو. هو انهن کي پنهنجي روزاني کاڌي سان ڀيٽي اهو اندازو لڳائين ٿا.
هئيرو وڌيڪ چوي ٿو ته عام ماڻهو تهوارن ۽ خاص موقعن جو اوسيئڙو ڪندا آهن ته ان ڏينهن ڪو سٺو کاڌو کائڻ لاءِ ملندو. حڪمران جي دسترخوان تي ته هر روز اوچا طعام هوندا آهن. کيس اها خوشي ڪٿان نصيب ٿئي، جيڪا ڪنهن خاص ڏينهن جي اوسيئڙي ۾ هوندي آهي؟
سيمونائيڊيز پڇي ٿو ته ڀلا جڏهن ماڻهو ماني کائڻ ويهي ٿو، تڏهن ته سادي ۽ سستي کاڌي جي ڀيٽ ۾ ڪنهن مهانگي ۽ اوچي طعام مان وڌيڪ لطف ملندو هوندس؟
هئيرو چوي ٿو ته ڇا تو ڪڏهن غور ڪيو آهي ته حڪمرانن جي دسترخوان تي طرح طرح جون چٽڻيون ۽ کٽيون توڙي تيز ذائقي واريون شيون ڇو رکيون وينديون آهن؟ روز ڳرا ۽ سڻڀا کاڌا کائڻ سان بک مري وڃي ٿي. اهي سڀ جتن ان بک کي وري جاڳائڻ لاءِ ڪيا وڃن ٿا. جنهن کي سچي پچي بک لڳي هجي، تنهن کي انهن شين جي گهرج ڪانه پوندي آهي.
پوءِ هئيرو هڪ وڏي معنيٰ واري ڳالهه ڪري ٿو. جنهن ماڻهوءَ کي هر وقت هر قسم جو کاڌو ميسر هجي، تنهن جو چاهه آهستي آهستي گهٽجي وڃي ٿو. جيڪا شيءِ کيس ڪڏهن ڪڏهن نصيب ٿئي ٿي، سا هو وڌيڪ شوق سان کائي ٿو ۽ ان مان وڌيڪ لطف وٺي ٿو.
اڍائي هزار ورهيه گذري ويا آهن، پر امير ۽ عام ماڻهوءَ جي دسترخوان جو فرق اڄ به اسان جي اکين اڳيان آهي. جنهن ماڻهوءَ وٽ پنهنجي پسند جو کاڌو خريد ڪرڻ جيترا پئسا ئي نه هجن، تنهن لاءِ سواد جي فلسفي جي ڪهڙي معنيٰ آهي؟ هن کي ته رڳو پنهنجو پيٽ ڀرڻو آهي.
حسن ابدال ۾ هڪ ڏينهن ڪنهن جي گهر مهمان ٿي ڀينڊي ۽ دال کائڻ جو پنهنجو مزو آهي. پر انهن ماڻهن کان به ته پڇو ته کين ڀينڊي ۽ دال جو سواد ڪيئن ٿو لڳي، جن جي دسترخوان تي مهانگائيءَ سبب گوشت ۽ ٻيا دلپسند کاڌا هاڻي ورلي اچن ٿا. جن کي روز هڪ ئي قسم جو سادو کاڌو کائڻو پوي ٿو، ڇا تن لاءِ به سواد جو فلسفو اهو ئي آهي؟
انهن لاءِ ڀينڊي ۽ دال رڳو ٻه کاڌا ناهن. اهي صبر ۽ شڪر جو نالو آهن.
منهنجي هن ڳالهه کي وڏي وزير مريم نواز شريف تي ذاتي تنقيد نه سمجهيو وڃي. هوءَ هڪ خاندان جي گهر وئي، سندن خوشيءَ ۾ شريڪ ٿي، ساڻن گڏ دسترخوان تي ويهي ماني کاڌائين ۽ کاڌي جي ساراهه ڪري ميزبانن کي مان ڏنائين. اهو هڪ سهڻو انساني رويو آهي. ٻين سياستدانن ۽ حڪمرانن کي به ان جي پيروي ڪرڻ گهرجي. کين به عام شهرين وٽ وڃڻ ۽ سندن خوشين ۾ شريڪ ٿيڻ گهرجي.
اهڙيءَ طرح ميزبان خاندان جي سادي دسترخوان کي ڏسي سندن مالي حالت بابت ڪو نتيجو ڪڍڻ به مناسب نه ٿيندو. هنن جنهن محبت، خلوص ۽ خوشدليءَ سان پنهنجي مهمان جي آجيان ڪئي، تنهن ۾ اسان جي سماجي روايتن ۽ پاڪستاني ثقافت جي سهڻي جهلڪ نظر اچي ٿي. وڏي وزير سندن گهر وڃي سندن مهمان نوازي قبول ڪئي، اها ساراهه جوڳي ڳالهه آهي. اوتري ئي عزت ۽ ساراهه جا حقدار اهي گهر ڀاتي به آهن، جن کيس اهڙيءَ سڪ سان ماني کارائي.
منهنجي هن ڪالم جو مقصد ميزبان ۽ مهمان ٻنهي جي انهيءَ سهڻي انساني رويي کي ساراهڻ آهي. هڪ ليکڪ جي حيثيت ۾، جڏهن مون ڀينڊي ۽ دال جي سواد جي ساراهه پڙهي، تڏهن مون کي زينوفون جي اها فلسفياڻي ڳالهه ٻولهه ياد آئي، جيڪا هن اڍائي هزار ورهيه اڳ لکي هئي. اڄ جي سماجي حالتن کي سامهون رکندي، مون کي اها ڳالهه پنهنجن پڙهندڙن سان ونڊڻ جهڙي لڳي.