Home
Image
عائشه باواني ڪاليج جي قيمتي زمين، ليز جو تڪرار ۽ تاريخي نالي جي تبديلي
ڪاليج جي تاريخي اهميت، هڪ فلاحي خاندان جي خدمتن ۽ زمين جي وڌندڙ قيمت سنڌ حڪومت جي ساک بابت ڪيترائي سوال اٿاريا آهن.

زميني حقيقتون سيد شايان جو ڪالم

ڪراچي ۾ عائشه باواني گورنمينٽ ڪاليج جو نالو تبديل ڪرڻ جي خبر رڳو هڪ تعليمي اداري جي سڃاڻپ تبديل ڪرڻ جو معاملو ناهي. اهو پاڪستان جي تعليمي تاريخ، فلاحي خاندانن جي خدمتن، سرڪاري تحويل ۾ ورتل ادارن ۽ قيمتي شهري زمينن جي تحفظ بابت رياست جي ذميواريءَ سان لاڳاپيل هڪ سنجيده سوال آهي.
نومبر 2026ع ۾ مسلسل اهڙيون خبرون سامهون اچي رهيون آهن ته عائشه باواني گورنمينٽ ڪاليج جو نالو تبديل ڪري گورنمينٽ ڊگري ڪاليج سنڌي مسلم ڪوآپريٽو هائوسنگ سوسائٽي ڪراچي رکيو پيو وڃي. تنهن هوندي به 14 نومبر تي سنڌ جي سيڪريٽري ڪاليج ايجوڪيشن نديم الرحمان ميمڻ انهن خبرن جي ترديد ڪندي کين بي بنياد قرار ڏنو. سندس چوڻ موجب شاهراهه فيصل تي واقع ڪاليج جي عمارت 2017ع ۾ عدالتي فيصلي کان پوءِ لاڳاپيل ٽرسٽ حوالي ڪئي وئي هئي، جڏهن ته شاگردن ۽ عملي لاءِ سنڌي مسلم سوسائٽي ۾ هڪ متبادل سرڪاري ڪاليج قائم ڪيو ويو هو.

هن وضاحت مان سوال پيدا ٿئي ٿو ته نالي جي تبديليءَ بابت خبرون اصل عائشه باواني تعليمي اداري سان لاڳاپيل هيون يا متبادل سرڪاري ڪاليج سان؟ جيڪڏهن ڪو نوٽيفڪيشن جاري ڪيو ويو هو ته ان جي قانوني حيثيت ڪهڙي آهي؟ ۽ جيڪڏهن ڪو نوٽيفڪيشن جاري نه ٿيو هو ته اهي خبرون ڪهڙي بنياد تي سامهون آيون؟
ڪراچي جي انٽرميڊيئيٽ تعليمي بورڊ جي موجود سرڪاري فهرست ۾ عائشه باواني گورنمينٽ ڪاليج نمبر هڪ ۽ عائشه باواني گورنمينٽ ڪاليج نمبر ٻه، شام واري شفٽ، سنڌي مسلم هائوسنگ سوسائٽي، بلاڪ بي، رحمت علي روڊ جي پتي تي درج آهن. ٻنهي نالن ۾ عائشه باواني جي تاريخي سڃاڻپ برقرار آهي، جيتوڻيڪ هن فهرست جي بنياد تي ڪنهن نئين انتظامي فيصلي جي قانوني حيثيت جو حتمي تعين نٿو ڪري سگهجي.

عائشه باواني ڪير هئي؟ سندس نالي سان تعليمي ادارو ڪنهن قائم ڪيو؟ زمين ڪٿان حاصل ڪئي وئي، عمارتون ڪنهن تعمير ڪرايون ۽ ڇهن ڏهاڪن کان وڌيڪ عرصي تائين ڪراچي جي تعليمي سڃاڻپ جو حصو رهندڙ هن نالي کي تبديل ڪرڻ جي ضرورت ڇو پيش آئي؟ انهن سوالن جا جواب حاصل ڪرڻ لاءِ پاڪستان جي شروعاتي صنعتي ۽ تعليمي تاريخ ڏانهن موٽڻو پوندو.
پاڪستان جي قيام کان پوءِ باواني خاندان صنعت، واپار، تعليم ۽ فلاحي سرگرمين ۾ نمايان رهيو. هن خاندان جي ڪاروباري سفر جون پاڙون برما جي شهر رنگون تائين پهچن ٿيون. پاڪستان ۾ ڪپڙي، جوٽ، کنڊ ۽ ٻين صنعتن سان هن خاندان جو نالو لاڳاپيل رهيو. سيٺ احمد ابراهيم باواني هن خاندان جي هڪ نمايان شخصيت هو. عائشه باواني سندس گهرواري هئي، جنهن جي نالي سان قائم ڪيل اداري ڪراچي جي تعليمي تاريخ ۾ مستقل سڃاڻپ حاصل ڪئي.

باواني خاندان تعليمي ۽ فلاحي مقصدن لاءِ بيگم عائشه احمد ابراهيم باواني ايجوڪيشنل اينڊ ويلفيئر وقف قائم ڪيو. انهيءَ وقف تحت شاهراهه فيصل تي عائشه باواني اڪيڊمي جو منصوبو شروع ڪيو ويو. اداري جي تاريخ 1957ع سان منسوب آهي، جڏهن ته باقاعده تعليمي سرگرمين جي شروعات 1961ع ۾ ڄاڻائي وڃي ٿي. ان دور ۾ ڪراچي پاڪستان جي گاديءَ جو هنڌ رهي چڪو هو ۽ نئين قائم ٿيل ملڪ کي تعليمي ادارن ۽ شهري سهولتن جي سخت ضرورت هئي. هن منصوبي تحت ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين لاءِ الڳ اسڪول ۽ ڪاليج قائم ڪيا ويا.
هن منصوبي جي اهميت اها هئي ته هڪ فلاحي خاندان پنهنجي وسيلن سان تيزيءَ سان وڌندڙ شهر ۾ تعليم جون سهولتون فراهم ڪيون.

هن تاريخي معاملي جو سڀ کان اهم پهلو زمين جي قانوني حيثيت آهي. سنڌ هاءِ ڪورٽ جي فيصلي PLD 2018 Sindh 431 موجب ڪراچي ڪينٽونمينٽ جي سروي نمبر 185/2 جي لڳ ڀڳ 3.619 ايڪڙ زمين ملٽري اسٽيٽ آفيس کان 30 سالن جي ليز تي حاصل ڪئي وئي هئي. اها ليز عائشه باواني اڪيڊمي يا سرڪاري ڪاليج جي نالي تي نه، پر بيگم عائشه احمد ابراهيم باواني ايجوڪيشنل اينڊ ويلفيئر وقف جي نالي تي هئي.
سيپٽمبر 2017ع جي عدالتي ڪارروائي بابت رپورٽ ۾ اصل ليز جي تاريخ 14 مئي 1959ع ۽ ان جي تجديد جي تاريخ 7 جنوري 1991ع ڄاڻائي وئي. اهڙيءَ طرح اداري جي شروعاتي تاريخ 1957ع ۽ زمين جي دستاويزي ليز 1959ع سان لاڳاپيل آهن، جن کي هڪ ئي واقعو نه سمجهڻ گهرجي.
عدالتي ڪارروائي ۾ ان وقت جي مالي شرطن تحت 17 هزار رپين جي شروعاتي رقم ۽ ٽي هزار رپيا سالياني ڪرائي جو ذڪر پڻ ڪيو ويو. اهي ان دور جون مالي شرطون هيون، جيڪي زمين جي موجوده قيمت يا ڪرائي جي نمائندگي نٿيون ڪن. زمين حاصل ڪرڻ جو مقصد تعليمي ادارو، عملي لاءِ رهائش، مسجد، لائبريري ۽ تعليمي توڙي مذهبي سرگرمين لاءِ هڪ مرڪزي هال قائم ڪرڻ هو.

هتي زمين جي اصل مالڪي، ليز جي حقن ۽ تعمير ٿيل عمارتن جي حقن ۾ فرق سمجهڻ ضروري آهي. سنڌ هاءِ ڪورٽ موجب وقف وٽ ليز جا حق هئا، جڏهن ته عائشه باواني اڪيڊمي ان جي اجازت سان تعليمي ادارا هلائيندي هئي. ليز اڪيڊمي جي نالي منتقل نه ڪئي وئي هئي ۽ عدالت وقف ۽ اڪيڊمي کي ٻه الڳ قانوني ادارا قرار ڏنو هو.
بنيادي تعليمي عمارتون سنڌ حڪومت تعمير نه ڪرايون هيون. عدالتي رڪارڊ موجب وقف پنهنجي منصوبي لاءِ اهي عمارتون تعمير ڪرايون هيون. 2017ع جي عدالتي ڪارروائي ۾ اهو موقف سامهون آيو ته فلاحي عطين سان ٻه عمارتون تعمير ڪيون ويون هيون، جن ۾ ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين لاءِ اسڪول ۽ ڪاليج قائم ڪيا ويا.
1972ع ۾ ذوالفقار علي ڀٽو جي حڪومت نجي تعليمي ادارن کي قومي تحويل ۾ وٺڻ جي پاليسي اختيار ڪئي، جنهن سان عائشه باواني اڪيڊمي جا ادارا پڻ متاثر ٿيا. حڪومت انهن جي انتظام ۽ عمارتن جو ڪنٽرول حاصل ڪيو، پر زمين جي اصل ليز جا حق پاڻمرادو سنڌ حڪومت ڏانهن منتقل نه ٿيا.

بعد ۾ ڪجهه تعليمي ادارن کي سندن اڳوڻي انتظاميا حوالي ڪرڻ جي پاليسي اختيار ڪئي وئي. سنڌ هاءِ ڪورٽ جي فيصلي موجب 1984ع ۾ ڪاليج کان سواءِ باقي تعليمي ادارن جو انتظام اڪيڊمي کي واپس ڪيو ويو. اسڪول اڪيڊمي وٽ رهيا، جڏهن ته ڪاليج سنڌ حڪومت جي انتظام هيٺ رهيو ۽ زمين جي ليز وقف جي نالي تي برقرار رهي. هڪ ئي احاطي اندر هن انتظامي ورهاست هڪ ڊگهي قانوني تڪرار کي جنم ڏنو.
2005ع ۾ باواني وقف سنڌ حڪومت خلاف سول ڪيس نمبر 575/2005 داخل ڪري ڪاليج جي استعمال هيٺ عمارت واري حصي جو قبضو واپس گهرڻ جي درخواست ڪئي. ان سان گڏ اڳوڻي استعمال جي معاوضي طور 50 هزار رپيا ماهوار ادا ڪرڻ جي دعويٰ پڻ ڪئي وئي.

سنڌ حڪومت ڪيس جي ٻڌڻي جوڳي هجڻ ۽ عدالت جي اختيار تي اعتراض ڪيو. حڪومت جو موقف هو ته 1972ع ۾ قومي تحويل کان پوءِ عمارت تي قبضو قانوني هو ۽ وقف زمين جو مڪمل مالڪ نه هو. وقف جو موقف هو ته قومي تحويل جو قانون تعليمي ادارن جي انتظام سان لاڳاپيل هو، نه ڪي زمين جي ليز واري حقن کي ختم ڪرڻ لاءِ.
5 آڪٽوبر 2009ع تي سول عدالت وقف جي حق ۾ فيصلو ڏنو. اهو ڪيس بعد ۾ مختلف عدالتي مرحلن مان گذريو. سنڌ هاءِ ڪورٽ جي جسٽس فهيم احمد صديقي پنهنجي فيصلي ۾ واضح ڪيو ته 30 سالن جي ليز کي رڳو ان جي مدت جي بنياد تي غير مؤثر قرار نٿو ڏئي سگهجي، خاص طور تي جڏهن ان جي تجديد ٿي چڪي هجي. ڪنهن تعليمي اداري جو انتظام سنڀالڻ سان حڪومت لازمي طور ان زمين جي مالڪ نٿي بڻجي، جنهن تي اهو ادارو قائم هجي.
هي فيصلو سرڪاري تحويل، فلاحي وقف، ليز جي حقن ۽ نجي وسيلن سان قائم ٿيل تعليمي ادارن جي قانوني حيثيت جي حوالي سان خاص اهميت رکي ٿو.

2017ع ۾ قبضي جو تڪرار وڌيڪ شدت اختيار ڪري ويو. ٽرسٽ ماتحت عدالت جي حڪم جي بنياد تي ڪاليج جي عمارت بند ڪري ڇڏي، جنهن سبب تعليمي سرگرميون معطل ٿيون ۽ شاگردن احتجاج ڪيو. سنڌ هاءِ ڪورٽ ماتحت عدالت جو حڪم معطل ڪري ڪاليج ٻيهر کولڻ جي هدايت ڪئي. بعد ۾ عدالتي اهلڪار جي موجودگيءَ ۾ عمارت کولي وئي ۽ لاڳاپيل حصو ڪاليج جي پرنسپال حوالي ڪيو ويو. اهڙيءَ طرح سيپٽمبر 2017ع ۾ ٽرسٽ کي قبضو ملڻ ۽ بعد ۾ سرڪاري ڪاليج کي قبضو واپس ملڻ ٻه الڳ عدالتي ڪارروايون هيون.
19 آڪٽوبر 2017ع تي جسٽس عظمت سعيد شيخ جي سربراهيءَ ۾ سپريم ڪورٽ جي بينچ اهم هدايتون جاري ڪيون. سنڌ حڪومت کي 31 مئي 2019ع تائين ساڳئي عمارت ۾ ڪاليج هلائڻ جي اجازت ڏني وئي، جڏهن ته عملي جي پگهارن جي ادائيگي حڪومت جي ذميواري قرار ڏني وئي. عدالت هدايت ڪئي ته 31 مئي 2019ع تي ڪاليج جو احاطو ٽرسٽ حوالي ڪيو وڃي ۽ باقي معاملا ڌريون گڏيل رضامنديءَ سان حل ڪن.

عدالت ڪاليج جي 17 ڪلاس رومن مان ٽي ڪمرا 31 آڪٽوبر 2017ع تائين ٽرسٽ کي واپس ڪرڻ جي هدايت پڻ ڪئي ته جيئن ٽرسٽ پنهنجا تعليمي ڪلاس هلائي سگهي. ٽرسٽ کي مختلف نالي سان ڪاليج رجسٽر ڪرائڻ جي اجازت پڻ ڏني وئي. هن ڪارروائي دوران سنڌ حڪومت ٽرسٽ کي 85 لک رپين جو چيڪ ڏنو، پر ان رقم کي زمين جي قيمت يا سمورن مالي تڪرارن جو حتمي نبيرو نه سمجهڻ گهرجي. عدالت حڪم جي ڀڃڪڙيءَ جي صورت ۾ توهين عدالت جي ڪارروائي بابت پڻ خبردار ڪيو. اهي تفصيل 21 آڪٽوبر 2017ع تي روزاني ڊان جي عدالتي رپورٽ ۾ شايع ٿيا.
هاڻي اهم سوال اهو آهي ته عمارت حتمي طور ڪڏهن حوالي ڪئي وئي؟

سپريم ڪورٽ حڪومت کي مئي 2019ع تائين عمارت استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏني هئي، پر نومبر 2026ع ۾ سنڌ جي سيڪريٽري ڪاليج ايجوڪيشن چيو ته عمارت 2017ع ۾ ئي ٽرسٽ حوالي ڪئي وئي هئي. ٻنهي تاريخن ۾ فرق پاڻمرادو عدالتي حڪم جي ڀڃڪڙي ثابت نٿو ڪري، ڇاڪاڻ ته حڪومت مقرر مدت ختم ٿيڻ کان اڳ به عمارت خالي ڪري سگهي ٿي.
تنهن هوندي به اهو واضح ٿيڻ گهرجي ته 2017ع ۾ عمارت جي حوالگي عارضي هئي يا حتمي، سپريم ڪورٽ جي حڪم کان پوءِ ڪو نئون انتظام طئي ٿيو هو يا نه ۽ ڪاليج جي منتقليءَ جو نوٽيفڪيشن ڪڏهن جاري ڪيو ويو. اصل حوالگي نامو، منتقليءَ جو حڪم ۽ لاڳاپيل عدالتي رڪارڊ ئي هن ابهام کي ختم ڪري سگهن ٿا.

نومبر 2026ع ۾ نالي جي تبديلي بابت خبرن ۾ 11 نومبر جي هڪ مبينا سرڪاري سرڪيولر ۽ نوٽيفڪيشن جو ذڪر پڻ سامهون آيو. پر ان جي تصديق ٿيل نقل کان سواءِ اهو طئي نٿو ڪري سگهجي ته فيصلو ڪهڙي اداري لاءِ ۽ ڪهڙي قانوني اختيار تحت ڪيو ويو هو. سنڌ جي ڪاليج ايجوڪيشن کاتي کي واضح ڪرڻ گهرجي ته ڇا واقعي نالو تبديل ڪيو ويو، ڪهڙي تاريخ تي ۽ ڪهڙي قانوني بنياد تي.
هن معاملي جو هڪ اخلاقي پهلو پڻ آهي. جيڪڏهن ڪنهن فلاحي خاندان پنهنجي وسيلن سان ادارو قائم ڪيو، عمارتون تعمير ڪرايون ۽ ڪيترن ئي نسلن جي تعليم لاءِ وقف قائم ڪيو ته ڇا انتظامي تبديليءَ کان پوءِ ان خاندان جي تاريخي خدمتن کي اداري جي نالي کان الڳ ڪرڻ مناسب هوندو؟

پاڪستان ۾ عوام جي پئسن سان تعمير ٿيندڙ منصوبن کي حڪمرانن ۽ سندن خاندانن جي نالن سان منسوب ڪرڻ جي روايت عام آهي. پنجاب ۾ شريف خاندان جي نالن سان منسوب سرڪاري ادارن جا مثال موجود آهن، جڏهن ته سنڌ ۾ ڀٽو خاندان جي نالن سان روڊ، تعليمي ادارا، سرڪاري منصوبا ۽ شهر پڻ منسوب ڪيا ويا آهن.
انهن منصوبن لاءِ وسيلا عوام فراهم ڪري ٿو، جڏهن ته حڪمران خاندانن جا نالا نمايان ٿين ٿا. ان جي ابتڙ عائشه باواني ڪاليج هڪ اهڙي فلاحي خاندان جي يادگار آهي، جنهن پنهنجي وسيلن سان زمين جي ليز حاصل ڪئي، عمارتون تعمير ڪرايون ۽ ڪيترن ئي نسلن جي تعليم لاءِ ادارو قائم ڪيو.
سوال اهو آهي ته جڏهن حڪمران خاندانن جا نالا سرڪاري منصوبن تي رکي سگهجن ٿا ته هڪ فلاحي عورت جي نالي سان قائم تاريخي ڪاليج جي سڃاڻپ برقرار رکڻ ۾ ڪهڙو اعتراض آهي؟ جيڪڏهن واقعي ان جو نالو تبديل ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي وئي آهي ته سنڌ حڪومت کي واضح ڪرڻ گهرجي ته آخر ان کي عائشه باواني جي نالي سان ڪهڙو مسئلو آهي؟

جيڪڏهن ڪاليج جو نالو تبديل ڪرڻ جي ڪا تجويز موجود آهي ته ان جا سبب عوام آڏو اچڻ گهرجن. اهو پڻ واضح ٿيڻ گهرجي ته اصل اڪيڊمي، اسڪولن ۽ شاهراهه فيصل تي موجود عمارتن جي تاريخي سڃاڻپ محفوظ آهي يا نه. جيڪڏهن سرڪاري ڪاليج ٻئي هنڌ منتقل ٿي چڪو آهي ته ان جو تاريخي نالو برقرار رکڻ ۾ ڪهڙي قانوني رڪاوٽ آهي؟
هن تڪرار ۾ ڪجهه سوالن جا دستاويزي جواب ضروري آهن. 1959ع جي اصل ليز ۽ 1991ع جي تجديد کان پوءِ زمين جي موجوده قانوني حيثيت ڪهڙي آهي؟ عمارت جي حتمي حوالگي ڪڏهن ٿي؟ متبادل ڪاليج ڪهڙي تاريخ تي قائم ڪيو ويو؟ ڇا نالي جي تبديليءَ جو مبينا نوٽيفڪيشن واقعي جاري ڪيو ويو هو؟ اصل اسڪولن، ڪاليج ۽ اڪيڊمي جي موجوده انتظامي حيثيت ڪهڙي آهي؟ ۽ شاهراهه فيصل جي زمين اڄ ڪهڙن تعليمي مقصدن لاءِ استعمال ٿي رهي آهي؟

انهن سوالن جا جواب اخباري بيانن بدران سرڪاري رڪارڊ ۽ قانوني دستاويزن مان حاصل ٿيڻ گهرجن.
پاڪستان ۾ ڪيترائي تعليمي ادارا حڪومتن بدران فلاحي ماڻهن، خاندانن ۽ خيراتي تنظيمن قائم ڪيا. بعد ۾ ڪجهه ادارا قومي تحويل ۾ ورتا ويا، ڪجهه واپس ڪيا ويا ۽ ڪجهه ڊگهن قانوني تڪرارن ۾ ڦاسي پيا. پر انهن حالتن سان ادارن جي بانين جي خدمتن جي تاريخي اهميت ختم نٿي ٿئي. رياست جي ذميواري رڳو تعليمي ادارا هلائڻ ناهي، پر انهن جي قانوني حقن، وقفي زمينن ۽ تاريخي سڃاڻپ جو تحفظ ڪرڻ پڻ آهي.
ڪراچي جي شاهراهه فيصل تي واقع لڳ ڀڳ 3.619 ايڪڙ زمين اڄ شهر جي انتهائي قيمتي شهري اثاثن ۾ شمار ڪري سگهجي ٿي. اها زمين ڪنهن تجارتي منصوبي لاءِ نه، پر تعليم ۽ عوامي ڀلائي جي مخصوص مقصدن تحت ليز تي حاصل ڪئي وئي هئي. ان تي بنيادي عمارتون پڻ سرڪاري خزاني بدران فلاحي وسيلن سان تعمير ڪيون ويون هيون.

هاڻي واقعن جي ترتيب تي نظر وجهجي. پهرين تعليمي ادارا قومي تحويل ۾ ورتا ويا، پوءِ اسڪولن جو انتظام واپس ڪيو ويو، پر ڪاليج حڪومت وٽ رهيو. ان کان پوءِ ڊگهو عدالتي تڪرار پيدا ٿيو، سرڪاري ڪاليج کي ٻئي هنڌ منتقل ڪرڻ جو موقف سامهون آيو ۽ هاڻي تاريخي نالي جي تبديليءَ بابت خبرون پڻ سامهون اچي ويون آهن.
انهن سمورن واقعن کي گڏيل طور ڏٺو وڃي ته سوال پيدا ٿئي ٿو ته جنهن زمين تي تعليم لاءِ ادارا قائم ڪيا ويا هئا، ان جي مستقبل جي قانوني ضمانت ڪٿي آهي؟ جيڪڏهن پهرين انتظام تبديل ٿئي، پوءِ ڪاليج اصل احاطي مان منتقل ڪيو وڃي ۽ ان کان پوءِ تاريخي نالو پڻ مٽجڻ شروع ٿئي ته عوام کي اهو پڇڻ جو حق آهي ته ڪٿي انهن تبديلين جي نتيجي ۾ قيمتي زمين کي ان جي اصل تعليمي مقصد کان الڳ ڪرڻ جي راهه ته هموار نه ٿي رهي آهي؟

شاهراهه فيصل تي زمين جي وڌندڙ معاشي اهميت سان گڏ ان جي تجارتي استعمال جي ڪشش پڻ وڌي آهي. جيڪڏهن مستقبل ۾ هتي اسڪولن ۽ ڪاليجن جي جاءِ تي ڪمرشل پلازا، آفيسون يا بلند عمارتون تعمير ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي وئي ته ڇا لاڳاپيل ادارا ان کي روڪي سگهندا؟
هي خدشو ڪنهن ثابت ٿيل سازش جو اعلان ناهي ۽ نه ئي ڪنهن ثبوت کان سواءِ وقف يا ٽرسٽ تي تجارتي ارادن جو الزام لڳائڻ درست ٿيندو. پر انتظامي تبديلين، قانوني ابهام ۽ زمين جي غير معمولي معاشي اهميت کي نظر ۾ رکندي اهو هڪ جائز عوامي سوال ضرور آهي.

سنڌ حڪومت، ملٽري اسٽيٽ آفيس ۽ لاڳاپيل وقف کي اصل ليز، ان جي تجديد، زمين جي موجوده استعمال ۽ مستقبل ۾ ان جي استعمال جي تبديليءَ سان لاڳاپيل قانوني پابنديون عوام آڏو پيش ڪرڻ گهرجن. اهو پڻ واضح ٿيڻ گهرجي ته ڪنهن نئين تعمير يا زمين جي استعمال ۾ تبديلي لاءِ ڪهڙن ادارن جي منظوري ضروري آهي ۽ ڇا تعليمي مقصدن کان هٽي ڪري ڪنهن تجارتي منصوبي جي ڪا قانوني گنجائش موجود آهي.
عوامي ڀلائي لاءِ مختص ڪيل زمين جو تحفظ زباني خاطريُن سان نه، پر شفاف رڪارڊ، لاڳو ڪري سگهجندڙ قانوني پابندين ۽ جوابدهيءَ ذريعي ممڪن آهي.
عائشه باواني جي نالي سان قائم تعليمي ادارن ڪراچي جي ڪيترن ئي نسلن کي تعليم ڏني آهي. تنهن ڪري هي معاملو رڳو هڪ تاريخي نالي يا سائن بورڊ جي تبديليءَ جو ناهي، پر هڪ فلاحي خاندان جي خدمتن ۽ تعليم لاءِ مختص ڪيل قيمتي زمين جي مستقبل جو آهي.

اصل سوال اهو آهي ته ڇا حڪومت هن تاريخي تعليمي اداري جي سڃاڻپ ۽ زمين کي محفوظ رکندي يا ايندڙ وقت ۾ شاهراهه فيصل جي اها قيمتي زمين ڪنهن طاقتور ڌر جي تجارتي مفادن جي ور چڙهي ويندي؟
0
Views
25
8

مزید زمینی حقائق

Image

Image

Image

Image

Image