Home
Image

په اسلام آباد کې د 80 زرو څخه د ډېرو ونو د پرېکولو موضوع:

په اسلام آباد کې د پولن الرژۍ د ستونزې د کمولو لپاره دا مهال د Paper Mulberry، یعنې ځنګلي توت، د ونو د پرېکولو یوه پراخه او جنجالي مبارزه روانه ده. دغه موضوع په عدالتي او عامه کچه هم د بحث سبب شوې ده، ځکه چې اسلام آباد هایکورټ د 2026 کال د فبرورۍ په 3مه د ونو پر پرېکولو تر فبرورۍ 13مې پورې د بندیز امر کړی و.

د چاپېریال متخصصین او ښاري حلقې اعتراض کوي چې د Paper Mulberry ونو ترڅنګ ځینې زاړه او سیمه‌ییزې ونې هم اغېزمنې شوې دي، خو CDA دا تور ردوي او وايي چې پرېکول یوازې هغو ونو پورې محدود دي چې د الرژۍ سبب کېږي، او دا ټول اقدامات د وزیراعظم دفتر په منظوري ترسره کېږي.

د 2026 کال تر فبرورۍ پورې د ترلاسه شوو تازه معلوماتو له مخې، تر اوسه 29,115 د Paper Mulberry ونې پرې شوې دي، په داسې حال کې چې حکومت په ټولیزه توګه په اسلام آباد کې شاوخوا 80,000 داسې ونې د له منځه وړلو لپاره په نښه کړې دي.

د دې کمپاین تر ټولو لویه برخه په F-9 پارک کې ترسره شوې، چې شاوخوا 12,800 ونې ترې لرې کړل شوې دي، بينما په شکرپړیاں کې شاوخوا 8,700 ونې پرې شوې دي. له دې علاوه، له G-10، G-11، F-10، F-11 او د سرینګر هایوې له شاوخوا سیمو څخه هم زرګونه ونې لرې کړل شوې دي.

د CDA دریځ دا دی چې Paper Mulberry په اسلام آباد کې د پولن الرژۍ یوه اساسي سرچینه ده، چې له امله یې هر کال زرګونه خلک د تنفسي ناروغیو له کبله روغتونونو ته مراجعه کوي. له همدې امله دا اقدام ضروري بلل شوی دی.

د چاپېریالي زیان د جبران لپاره حکومت د "یوه په بدل کې درې" پالیسي خپله کړې ده، چې له مخې یې د هرې پرې شوې Paper Mulberry ونې په بدل کې درې سیمه‌ییزې او چاپېریال دوستې ونې کرل کېږي.

تر اوسه له 40,000 څخه ډېر نوي بوټي کرل شوي دي، چې پکې املتاس، کچنار، دیسي توت او چیړ شامل دي، او هدف دا دی چې تر اپرېل 2026 پورې دغه شمېر 90,000 ته ورسېږي.

د یوې ونې چاپېریال دوست والی یوازې د هغې په شنه ظاهري بڼه نه ټاکل کېږي، بلکې دا هم مهمه ده چې هغه د سیمه‌ییز چاپېریال، د انسان روغتیا او Biodiversity، یعنې حیاتي تنوع، سره څومره مناسبه ده.

هغه ونې چې حکومت د Paper Mulberry پر ځای کري، لکه املتاس، کچنار، دیسي توت او چیړ، په مجموع کې د Paper Mulberry په پرتله ډېرې چاپېریال دوستې ګڼل کېږي، که څه هم هره ونه خپلې ځانګړتیاوې او محدودیتونه لري.

املتاس او کچنار د اسلام آباد له سیمه‌ییزو Indigenous ونو څخه دي. د دوی پولن نسبتاً دروند وي او ډېر وخت په هوا کې نه پاتې کېږي، نو د الرژۍ د رامنځته کولو احتمال یې کم وي.

سیمه‌ییز مرغان او د شاتو مچۍ هم له دغو ونو څخه ګټه اخلي، او په هغو کې ځالې او کندوګان جوړوي. له دې سره، دا ونې د ښار په ښکلا کې هم زیاتوالی راولي.

د دیسي توت په اړه ډېری خلک دا پوښتنه کوي چې که Paper Mulberry یا ځنګلي توت زیانمن وي، نو بیا دیسي توت ولې کرل کېږي؟

اصل خبره دا ده چې Paper Mulberry یو وارد شوی ډول دی، چې پولن یې ډېر نری او د سختې الرژۍ سبب کېدای شي، خو د دیسي توت پولن دومره زیانمن نه وي. سربېره پر دې، دیسي توت مېوه هم ورکوي، چې د مرغانو لپاره د خوړو مهمه سرچینه ده.

چیړ، چې Pine یا Pinus Roxburghii هم ورته ویل کېږي، د اسلام آباد او مارګله غرونو طبیعي ونه ده. دا تل شنه پاتې کېږي او د کاربن ډای اکسایډ د جذب ښه وړتیا لري، خو په وچ موسم کې یې وچې ستنې یا پاڼې د اور خطر زیاتولی شي. له همدې امله متخصصین سپارښتنه کوي چې دا ونه په مناسبو لوړوالی او ځانګړو سیمو کې وکرل شي.

د Paper Mulberry په پرتله د دغو ونو زیات چاپېریال دوست والی ځکه مهم دی چې دا له سیمه‌ییز Ecosystem سره ډېرې همغږې دي، د الرژۍ خطر کموي او Biodiversity ته وده ورکوي.

دلته د Diversity، یعنې تنوع، ټکی ډېر مهم دی.

د چاپېریال متخصصینو په وینا، یوازې د یوه ډول ونو کرل Monoculture رامنځته کوي، یعنې په یوه سیمه کې د یو ډول ونو زیاتوالی، چې د ناروغیو او چاپېریالي فشارونو پر وړاندې کمزوری وي.

له همدې امله د حکومت د "یوه په بدل کې درې" پالیسي په اصولي توګه مثبته ګڼل کېږي، ځکه پکې د بېلابېلو ډولونو ونې شاملې دي. دا کار Ecosystem ته انعطاف ورکوي او دا خطر کموي چې د یوې ناروغۍ له امله ټولې ونې په یو وخت اغېزمنې شي.

په لنډه توګه، دا نوې ونې د Paper Mulberry په پرتله د اسلام آباد د Ecosystem، د انسان روغتیا او Biodiversity لپاره ډېرې مناسبې او خوندي انتخابونه دي.

خو اوس یوه اساسي پوښتنه دا ده چې د 80 زرو ونو د پرېکولو له امله به د ښار Heat Regulation، سیمه‌ییزې رطوبت، د هوا جریان او د ټول Ecosystem جوړښت کې څه ډول بدلونونه راشي؟

او نوي بوټي به په څومره وخت کې دا تشه ډکه کړي؟ همدارنګه، د ښار په شنه پوښښ کې رامنځته شوی Green Gap به څنګه جبران شي؟

حقیقت دا دی چې د نوو ونو وده یو تدریجي بهیر دی، او پر تودوخې یې اغېزې هم د وخت په تېرېدو څرګندېږي.

د اسلام آباد په اقلیم کې املتاس او کچنار د منځنۍ چټکتیا وده کوونکي ونې دي او عموماً له 5 تر 8 کلونو پورې وخت نیسي چې اغېزمن سیوری برابر کړي. کچنار بیا له 3 تر 4 کلونو کې ګل ورکول پیلوي.

دیسي توت نسبتاً ژر وده کوي او له 4 تر 6 کلونو کې په لویه ونه بدلېدای شي.

برعکس، چیړ یا Pine (Pinus Roxburghii) ورو وده کوي او بشپړ بالغ کېدو او غټ سیوری ورکولو لپاره 10 تر 15 کلونو پورې وخت ته اړتیا لري.

په لنډ مهال کې، د Paper Mulberry د زرګونو ونو ناڅاپي پرېکول ځینې منفي اغېزې لرلای شي.

په ځینو ځانګړو سیمو کې به ځمکه مستقیم لمر ته پاتې شي، چې له امله یې سیمه‌ییزه تودوخه ښايي له یوه تر دوو سانتي ګراد درجې پورې لوړه شي، او د هوا رطوبت هم کم شي.

د دې یوه وجه دا ده چې د Paper Mulberry پراخې پاڼې د Transpiration له لارې په فضا کې رطوبت ساتلو کې مرسته کوي.

خو په اوږدمهال کې دا بدلون ښايي د ښار لپاره ډېر دوامدار ثابت شي، ځکه Paper Mulberry د ځمکې لاندې اوبه په زیاته اندازه مصرفوي، په داسې حال کې چې ډېرې سیمه‌ییزې ونې نسبتاً لږې اوبه کاروي.

دا کار د Water Table په ساتلو کې مرسته کولای شي، او په اوږده موده کې د ښار د تودوخې په کنټرول کې هم رول لرلای شي.

برسېره پر دې، د املتاس او کچنار سیوری په ځینو ښاري سیمو کې ډېر اغېزمن ګڼل کېږي، ځکه د دغو ونو لاندې د هوا طبیعي جریان ښه وي.

په همدې پس منظر کې د حکومت د 1:3، یعنې "یوه په بدل کې درې" پالیسي اهمیت پیدا کوي.

کله چې دا نوي بوټي بالغ شي، نو په مجموع کې به د پرې شوو ونو په پرتله ډېر شنه پوښښ رامنځته کړي، د اکسیجن په تولید کې به مرسته وکړي او د ښار Sustainable Cooling به پیاوړې کړي.

زما په نظر، د راتلونکو 3 تر 4 کلونو پورې د اسلام آباد په ځینو ځانګړو سیمو کې د ګرمۍ شدت زیات احساسېدای شي، خو تر 2030 پورې، کله چې دغه 90,000 بوټي تر ډېره لوی شي، د اسلام آباد چاپېریال به ډېر متوازن او شین شي او د Paper Mulberry اړوند پولن الرژۍ خطر به هم د پام وړ کم شي.

ځکه چې د Paper Mulberry له لرې کولو وروسته رامنځته شوی Green Gap په څو کلونو کې ډکېږي، نو په دې موده کې د خلکو په انفرادي کچه Urban Plantation ډېر مهم رول لري.

په اسلام آباد او ورته ښارونو کې اوسېدونکي کولای شي په خپلو کورونو، لانونو او کوڅو کې د الرژۍ کم خطر لرونکې او چاپېریال دوستې ونې وکري او د دې تشې په کمولو کې عملي برخه واخلي.

د کوچنیو کورونو او لانونو لپاره کچنار او املتاس مناسب انتخابونه دي، په داسې حال کې چې نیم د طبیعي Air Purifier په توګه پېژندل کېږي.

د کوڅو او سړکونو د غاړو لپاره سکھ چین، ارجن او جامن ښه انتخابونه دي، ځکه غټ سیوری ورکوي او د Urban Temperature په کمولو کې مرسته کوي.

د ونو د کرلو لپاره فبروري، مارچ او د Monsoon موسم مناسب وختونه ګڼل کېږي.

خو نوي بوټي د لومړیو دوو کلونو لپاره منظمې اوبه، مناسب واټن او پاملرنه غواړي، څو قوي ریښې جوړې کړي او په اوږدمهال کې د ښار Urban Ecosystem ته دوامداره ملاتړ ورکړي.
0
Views
63
17

مزید زمینی حقائق

Image

Image

Image

Image

Image