Home
Image
ایا د پنجاب حکومت د «اپني چت، اپنا ګهر» پروګرام لپاره په مسقط کې د ترلاسه شوې نړیوالې استوګنې جایزې اصلي مستحق عمران خان و که مریم نواز شریف؟

رسمي اسناد څرګندوي چې د بې سود استوګنیزو پورونو، کوچنیو مالي مرستو او د پنجاب د استوګنې او ښاري پلان جوړونې ادارې (PHATA) له لارې د استوګنیزو پروژو نظام د عمران خان د حکومت پر مهال هم موجود و. د مریم نواز شریف حکومت د پورونو په اندازه او د بېرته ورکړې په شرایطو کې بدلونونه راوستل، خو د دې ټول تصور نسبت یوازې د مریم نواز شریف حکومت ته کول له تاریخي حقایقو سره سمون نه لري. له همدې امله دا پوښتنه لا هم پر خپل ځای ده چې ایا د مریم نواز شریف حکومت د استوګنیزو پورونو یو بشپړ نوی نظام معرفي کړ، که یې د پخواني حکومت د استوګنیزې مالي مرستې تصور په نویو شرایطو او نوي نوم سره پرمخ یووړ؟

ځمکني حقیقتونه 🌴 د سید شایان کالم

د ۲۰۲۶ کال د اکتوبر په ۵مه، د ملګرو ملتونو د بشري استوګنځایونو ادارې (UN Habitat) په مسقط کې د پنجاب د استوګنې او ښاري پلان جوړونې ادارې (PHATA) ته د «اپني چت، اپنا ګهر» پروګرام لپاره د Scroll of Honour Award جایزه ورکړه. دا جایزه د پنجاب اعلی وزیرې مریم نواز شریف ترلاسه کړه. دلته باید روښانه شي چې دا جایزه دودیزه جام نه ده، بلکې د Scroll of Honour یوه افتخاري لوحه (Plaque) ده.
له دې نړیوال ویاړ وروسته یوه سیاسي بحث هم پیل شو. پوښتنه دا وه چې کله د عمران خان د حکومت پر مهال هم د لږ عاید لرونکو هغو کورنیو لپاره د کورونو جوړولو پورونه معرفي شوي وو چې خپله ځمکه یې لرله، نو اوسنۍ پنجاب حکومت څنګه کولای شي د دې پروګرام ټول اعتبار یوازې ځان ته منسوب کړي؟
منتقدینو دریځ درلود چې د دې پروژې بنسټ د پخواني لومړي وزیر عمران خان په دوره کې ایښودل شوی و، نو اصلي اعتبار هم باید هغه ته ورکړل شي. د پنجاب د اطلاعاتو وزیرې عظمیٰ بخاري هم د دې بحث په اړه غبرګون وښود.

هغې د ۲۰۲۶ کال د اکتوبر په ۷مه په یوه خبري غونډه کې د عمران خان د دورې استوګنیز ماډل په بنسټیز ډول له ګروي پورونو او بانکي تمویل سره وتاړه او د مریم نواز شریف «اپني چت، اپنا ګهر» پروګرام یې له هغه څخه بېل وباله. خو موضوع دلته پای ته ونه رسېده.
د ۲۰۲۶ کال د اکتوبر په ۱۰مه، عظمیٰ بخاري د The Nation ورځپاڼې لپاره په خپل نوم یوه مقاله ولیکله چې سرلیک یې و: «Apni Chhat Apna Ghar: Maryam Nawaz makes history with global recognition». همدا مقاله په نورو ورځپاڼو کې هم خپره شوه. په دې لیکنه کې هغې پر پخواني حکومت نیوکه وکړه او تر دې حده یې دریځ څرګند کړ چې ګواکې پخواني حکومت په خپله دوره کې داسې پروګرام حتی پر کاغذ هم نه و جوړ کړی.

زه له ډېرې مودې راهیسې په پاکستان کې د بېلابېلو حکومتونو استوګنیزې پروژې او د کورونو د تمویل پالیسۍ څارم او ارزوم، په ځانګړي ډول دا چې د حکومتونو له بدلېدو وروسته د دغو پروژو برخلیک څه کېږي.
ما ګڼ داسې حالتونه لیدلي چې ځینې کورنۍ د پورونو د قسطونو په ورکولو کې پاتې راغلې او کورونه یې لیلام شول. ځینو نورو بیا د ټول عمر سپما په استوګنیزو پروژو کې بنده پاتې شوه او کلونه کلونه یې د عدالتونو دروازې وټکولې.
د پنجاب حکومت له خوا د نړیوالې استوګنیزې جایزې پراخې تبلیغاتي هڅې، په ځانګړي ډول د اطلاعاتو وزیرې عظمیٰ بخاري څرګندونې، زه دې ته وهڅولم چې د دې موضوع اصلي حقیقت وڅېړم. نږدې یوه میاشت مې رسمي اسناد او اړوند مدارک وکتل. له دې څېړنې وروسته چې کومې پایلې ته رسېدلی یم، هغه اوس د ځمکنیو حقیقتونو له لارې خپلو لوستونکو ته وړاندې کوم.

زما څېړنه تر کومه بریده بریالۍ وه، پرېکړه یې تاسو خپله وکړئ.
عمران خان د ۲۰۱۸ کال له عمومي ټاکنو مخکې ژمنه کړې وه چې په پنځو کلونو کې به په ټول پاکستان کې پنځه میلیونه کورونه جوړ کړي. واک ته له رسېدو وروسته یې د ۲۰۱۸ کال د اکتوبر په ۱۰مه په رسمي ډول د نیا پاکستان هاؤسنګ پروګرام پیل کړ، چې بنسټیز هدف یې لږ عاید لرونکو کورنیو ته ارزانه استوګنځایونه برابرول وو.
د دې پروګرام لپاره اته بنسټیز اقدامات ټاکل شوي وو.

۱. د دولتي ځمکو پېژندنه او د استوګنیزو پروژو لپاره یې برابرول.
۲. د لږ عاید لرونکو کورنیو لپاره د ارزانه کورونو جوړول.
۳. په استوګنیزو پروژو کې د بنسټیزو ښاري اسانتیاوو او زیربناوو برابرول.
۴. د استوګنیزو پروژو په برخه کې د خصوصي سکټور ګډون او پانګونې ته هڅونه.
۵. د دولتي او خصوصي سکټور د ګډې همکارۍ له لارې د استوګنیزو پروژو پراختیا.
۶. د کورونو د اخیستلو یا جوړولو لپاره د رعایتي استوګنیزو پورونو برابرول.
۷. ښځو، کونډو، لږ عاید لرونکو کورنیو او هغو طبقو ته د استوګنې اسانتیاوې برابرول چې له دودیزو استوګنیزو مالي خدمتونو بې برخې وې.
۸. د استوګنیز پروګرام د غوښتنلیکونو، نوملیکنې او د مستحقینو د معلوماتو د تنظیم لپاره د ډیجیټلي نظام جوړول.

په همدې لړ کې د ۲۰۲۰ کال په اکتوبر کې د «میرا پاکستان، میرا ګهر» په نوم د رعایتي استوګنیزو پورونو یوه بله طرحه هم معرفي شوه. د دې طرحې له مخې هغو وړ اتباعو ته چې د لومړي ځل لپاره یې کور اخیست یا یې په خپله ځمکه کور جوړاوه، د بانکونو له لارې په رعایتي ګټې پورونه ورکول کېدل.
په پنجاب کې د نیا پاکستان هاؤسنګ پروګرام د عملي کولو مهمې چارې له مخکې موجودې دولتي ادارې، د پنجاب د استوګنې او ښاري پلان جوړونې ادارې (PHATA)، ته وسپارل شوې.
دې ادارې پر دولتي ځمکو د کورونو جوړولو، د خصوصي سکټور په همکارۍ د ارزانه استوګنځایونو برابرولو او د دولتي او خصوصي سکټور د ګډو پروژو پر جوړولو کار پیل کړ.
په همدې لړ کې د Affordable Private Housing Schemes Rules 2020 مقررات هم جوړ شول. د نړیوال بانک د ۲۰۲۰ کال د مې میاشتې د سند له مخې، په پنجاب کې په شپږو دولتي ځایونو کې د نږدې درې زره استوګنیزو واحدونو جوړول هم پیل شوي وو.

یو بل مهم پرمختګ د ۲۰۲۲ کال د مارچ په ۱۰مه رامنځته شو، کله چې نړیوال بانک د پنجاب د ارزانه استوګنې پروګرام (Punjab Affordable Housing Program) لپاره د ۲۰۰ میلیونه امریکايي ډالرو تمویل تصویب کړ.
د دې پروګرام هدف لږ عاید لرونکو کورنیو ته ارزانه استوګنځایونه برابرول، د خصوصي سکټور پانګونې هڅول او د اړوندو ادارو وړتیا لوړول وو.
نړیوال بانک دا پروګرام د نیا پاکستان هاؤسنګ پروګرام تر چتر لاندې د مستحقو کورنیو لپاره د سبسایډۍ د نظام له ښه کولو سره هم تړلی و.
له دې امله رسمي مقررات، ساختماني فعالیتونه، د خلکو لپاره د استوګنیزو پورونو طرحې او د نړیوال بانک تصویب شوی تمویل څرګندوي چې د عمران خان د حکومت پر مهال د ارزانه استوګنې پروګرام یوازې انتخاباتي ژمنه یا کاغذي اعلان نه و.
البته د دې پروګرام واقعي بریا یوازې د بشپړو شویو کورونو او ګټه اخیستونکو کورنیو د شمېر له مخې ارزول کېدای شي.
له دې پرته موږ دا هم وینو چې د ۲۰۱۹ کال په نومبر کې د عمران خان وفاقي حکومت له اخوت ادارې سره، چې بې سود کوچني پورونه برابروي، د پنځو میلیاردو روپیو د استوګنیزو پورونو تړون وکړ.

د ۲۰۲۰ کال په فبرورۍ کې د پنجاب د استوګنې او ښاري پلان جوړونې ادارې (PHATA) او اخوت ترمنځ د تفاهم یادښت لاسلیک شو. د ۲۰۲۱ کال د مې میاشتې تړون د آډیټر جنرل په راپور کې هم یاد شوی او اړوند اقدامات د نړیوال بانک د ۲۰۲۲ کال د مارچ په سند کې هم ذکر شوي دي.
دا شواهد څرګندوي چې په خپله ځمکه د کور جوړولو لپاره د بې سود پورونو نظام د مریم نواز شریف له واک ته رسېدو مخکې موجود و.
اوس له عظمیٰ بخاري څخه یوه نېغه پوښتنه ده.
ایا هغه د دغو رسمي تړونونو له شتون څخه انکار کوي؟ که نه، نو د پخواني حکومت ټول استوګنیز ماډل یوازې د ګروي پورونو نظام بللو لپاره څه توجیه لري؟
د ۲۰۲۴ کال په اګست کې د پنجاب اعلی وزیرې مریم نواز شریف د «اپني چت، اپنا ګهر» پروګرام پیل کړ.
په دې پروګرام کې هم لږ عاید لرونکو کورنیو ته د ارزانه استوګنځایونو برابرولو او پر خپله ځمکه د کور جوړولو لپاره بې سود پورونو ته بنسټیز اهمیت ورکړل شو.
د پام وړ خبره دا ده چې د دواړو حکومتونو په استوګنیزو اقداماتو کې د پنجاب د استوګنې او ښاري پلان جوړونې ادارې (PHATA) مرکزي رول درلود.

د عمران خان په دوره کې هم د PHATA له لارې د بې سود استوګنیزو پورونو او ارزانه کورونو پر پروژو کار وشو، او د مریم نواز شریف حکومت هم د خپل پروګرام د پلي کولو مسؤلیت همدې ادارې ته وسپاره.
د پخواني حکومت پر مهال جوړ شوي Affordable Private Housing Schemes Rules 2020 مقررات هم د اوسني پروګرام د خصوصي استوګنیز ماډل د قانوني او اداري چوکاټ برخه پاتې شول.
د مریم نواز شریف د «اپني چت، اپنا ګهر» پروګرام اته مهم اقدامات په لاندې ډول دي.

۱. د دولتي ځمکو پېژندنه او د لږ عاید لرونکو کورنیو د استوګنیزو پروژو لپاره یې کارول.
۲. د لږ عاید لرونکو کورنیو لپاره د ارزانه کورونو جوړول او برابرول.
۳. په استوګنیزو پروژو کې د بنسټیزو ښاري اسانتیاوو او اړینو زیربناوو برابرول.
۴. په استوګنیزو پروژو کې د خصوصي سکټور ګډون او پانګونې ته هڅونه.
۵. د دولتي او خصوصي سکټور د ګډې همکارۍ له لارې د استوګنیزو پروژو پراختیا.
۶. پر خپله ځمکه د کور جوړولو لپاره تر پنځلس لکه روپیو پورې بې سود پورونه ورکول.
۷. ښځو، کونډو، لږ عاید لرونکو کورنیو او له دودیزو استوګنیزو مالي خدمتونو محرومو طبقو ته د استوګنې اسانتیاوې برابرول.
۸. د استوګنیز پروګرام د غوښتنلیکونو، نوملیکنې او د مستحقینو د معلوماتو د تنظیم لپاره د ډیجیټلي نظام جوړول.

که لوستونکي د عمران خان د حکومت د استوګنیز پروګرام اته بنسټیز ټکي او د مریم نواز شریف د «اپني چت، اپنا ګهر» پروګرام اته ټکي په غور سره ولولي، نو د دواړو ترمنځ به د حیرانتیا وړ ورته والی وویني.
په ظاهره داسې ښکاري لکه یو تصور چې په دوو بېلابېلو نومونو وړاندې شوی وي.
البته د پور په اعظمي اندازه کې یو څرګند بدلون شته.
په پخوانۍ دوره کې له اخوت سره د تړون له مخې د بې سود پور اعظمي اندازه تر لس لکه روپیو پورې وه، خو په اوسني پروګرام کې تر پنځلس لکه روپیو پورې پور ورکول کېږي.
که د پورونو د بېرته ورکړې شرایط وڅېړو، نو د عمران خان د حکومت او اخوت ترمنځ د ۲۰۱۹ کال د نومبر د تړون له مخې، د میاشتنیو قسطونو له لارې د پور بېرته ورکړه له دوو تر پنځو کلونو پورې ټاکل شوې وه.
خو د نړیوال بانک د ۲۰۲۲ کال د فبرورۍ د سند له مخې، په پنجاب کې د PHATA او اخوت ترمنځ د پورونو په نظام کې د بېرته ورکړې موده دولس کاله وه.
د مریم نواز شریف په پروګرام کې په پیل کې د پور بېرته ورکړې موده اووه کاله ټاکل شوې وه، چې وروسته یې نهو کلونو ته د غځولو اعلان وشو.
له همدې امله د پورونو په اندازه او د بېرته ورکړې په شرایطو کې توپیرونه شته، خو د دواړو پروګرامونو بنسټیز تصور او ګڼ مهم اقدامات څرګند ورته والی لري.

د دې ټولې موضوع تر ټولو په زړه پورې اړخ دا دی چې کله موږ هغه بنسټونه وڅېړو چې ملګرو ملتونو پرې د «اپني چت، اپنا ګهر» پروګرام ته نړیوال ویاړ ورکړی، نو په حیرانوونکې توګه یې ډېری ځانګړنې د عمران خان د حکومت په استوګنیز پروګرام کې هم لیدل کېږي.
لوستونکي کولای شي د ملګرو ملتونو اصلي اعلامیه، چې د UN Habitat له خوا د ۲۰۲۶ کال د اکتوبر په ۵مه خپره شوې، پخپله ولولي او د دواړو پروګرامونو ورته والی وارزوي.
له دې ځایه دا پوښتنه پیدا کېږي چې د دې بریا اصلي اعتبار چا ته رسېږي؟
زما په نظر د دې بریا بنسټیز اعتبار باید د پنجاب د استوګنې او ښاري پلان جوړونې ادارې (PHATA) ته ورکړل شي، ځکه دې ادارې د بېلابېلو حکومتونو په دورو کې د استوګنیزو پالیسیو د دوام او د اوسني پروګرام د پلي کولو لپاره مهم رول لوبولی دی.

مهمه خبره دا ده چې ملګرو ملتونو هم دا جایزه کوم سیاسي شخصیت ته نه، بلکې PHATA ته ورکړې وه، چې د پنجاب اعلی وزیرې مریم نواز شریف د ادارې په استازیتوب ترلاسه کړه.
له همدې امله د پنجاب حکومت دا څرګندونه چې ګواکې ملګرو ملتونو دا جایزه په شخصي توګه مریم نواز شریف ته ورکړې، له حقایقو سره سمون نه لري.
د ۲۰۲۶ کال د سپتمبر په ۱۴مه، د ملګرو ملتونو ادارې UN Habitat د یوه رسمي لیک له لارې د پنجاب د استوګنې او ښاري پلان جوړونې ادارې (PHATA) ته خبر ورکړ چې د دې ادارې «اپني چت، اپنا ګهر» پروګرام د Scroll of Honour Award 2026 لپاره ټاکل شوی دی.
په دې لیک کې د جایزې ترلاسه کوونکې ادارې نوم PHATA و، نه مریم نواز شریف.
خو د ۲۰۲۶ کال د اکتوبر په ۳مه، د پنجاب حکومت د رسمي اعلامیې پر بنسټ، د پاکستان دولتي خبري ادارې APP دا جمله خپره کړه.

"The award will be presented to CM Maryam Nawaz Sharif at a ceremony."
یعنې دا جایزه به په یوه مراسمو کې اعلی وزیرې مریم نواز شریف ته وړاندې شي.
اوس د اکتوبر په ۵مه په مسقط کې د ترسره شویو اصلي مراسمو ریکارډ هم وګورئ.
د ملګرو ملتونو استازي په څرګندو ټکو اعلان وکړ.

"Our first award goes to the Punjab Housing and Town Planning Agency of Lahore, Pakistan, represented today by Ms. Maryam Nawaz Sharif"
یعنې زموږ لومړۍ جایزه د پاکستان د لاهور د پنجاب د استوګنې او ښاري پلان جوړونې ادارې ته ورکول کېږي، چې نن یې استازیتوب مریم نواز شریف کوي.
په دې توګه د ملګرو ملتونو اصلي سند، د جایزه ګټونکو رسمي لېست او د مراسمو اعلان درې واړه دا حقیقت تاییدوي چې جایزه په رسمي او تخنیکي لحاظ PHATA ته ورکړل شوې وه، نه مریم نواز شریف ته په شخصي حیثیت.
دا یوه عادي خبره ده چې د یوه ولایت اعلی وزیر د خپل ولایتي ادارې په استازیتوب نړیواله جایزه ترلاسه کړي.
خو پوښتنه دا ده چې ولې د پنجاب حکومت په رسمي تبلیغاتو کې د جایزې ترلاسه کوونکې ادارې او د هغې د ترلاسه کوونکي سیاسي شخصیت ترمنځ توپیر په بشپړ وضاحت سره بیان نه شو؟

په پرله پسې ډول داسې تاثر ورکړل شو چې دا نړیوال ویاړ د مریم نواز شریف د شخصي هڅو او لیدلوري د منلو څرګندونه ده.
حتی دا پروګرام د نواز شریف له لیدلوري سره هم وتړل شو، سره له دې چې د دې ادعا د ملاتړ لپاره کوم څرګند تاریخي یا مستند حواله نه ده وړاندې شوې.
کله چې رسمي اسناد ثابتوي چې ورته استوګنیز اقدامات او د بې سود پورونو نظام له مخکې موجود وو، نو د پخواني حکومت د رول په منلو کې څه ستونزه ده؟
اصل ډېر ساده دی.
حق باید خپل حقدار ته ورکړل شي.
د سیاسي تبلیغاتو لپاره د تاریخ د بیا لیکلو پر ځای باید حقیقتونه ومنل شي.

د پنجاب د استوګنې او ښاري پلان جوړونې اداره (PHATA) کومه نوې اداره نه ده او تاریخ یې د مریم نواز شریف له واک ته رسېدو نه پیلېږي.
دا د پنجاب یوه دایمي دولتي اداره ده چې د پخوانیو حکومتونو پر مهال یې هم په استوګنیزو پروژو کار کړی دی.
له همدې امله د دې ادارې د نړیوال ویاړ د یادولو پر مهال باید د هغې هویت او تاریخي رول له پامه نه وای غورځول شوی.
په دې موضوع کې د پنجاب د اطلاعاتو وزیرې عظمیٰ بخاري رول هم ګڼې پوښتنې راپورته کوي.
د اطلاعاتو د ادارې بنسټیز مسؤلیت دا دی چې خلکو ته سم، بشپړ او د باور وړ معلومات وړاندې کړي، نه دا چې د دولتي تبلیغاتو له لارې د حقیقتونو یو ځانګړی سیاسي انځور جوړ کړي.

عظمیٰ بخاري د دې پروګرام بریاوې او د مریم نواز شریف مشري بیا بیا روښانه کړه، خو هغې ته پکار وه چې د پخواني حکومت استوګنیز اقدامات او د PHATA ادارې تاریخي او اداري رول هم په هماغه وضاحت خلکو ته وړاندې کړي.
کله چې ملګرو ملتونو د جایزې ترلاسه کوونکې ادارې نوم په ښکاره PHATA لیکلی دی، نو په رسمي دولتي تبلیغاتو کې هم باید دا توپیر روښانه شوی وای.
د پنجاب د اطلاعاتو اداره باید په خپل چلند له سره غور وکړي، ځکه د رسمي معلوماتو اعتبار په سیاسي تړاو نه، بلکې د حقیقتونو په سم، بشپړ او بې پرې وړاندې کولو پورې تړلی دی.
0
Views
22
0

مزید زمینی حقائق

Image

Image

Image

Image

Image